Phytophthora fragariae
Roodwortelrot
Roodwortelrot, veroorzaakt door Phytophthora fragariae, is één van de belangrijkste bodemgebonden ziekten in aardbeien. De aantasting komt vooral voor in koel en nat voorjaarweer en vormt een blijvend risico voor productie, plantvitaliteit en opbrengstzekerheid. Omdat de ziekte zich vooral in slecht doorlatende, natte bodems ontwikkelt, treedt ze vaak pleksgewijs op in percelen met drainageproblemen.
Ziektebeeld en symptomen
Aardbeiplanten die aangetast zijn door roodwortelrot vertonen in eerste instantie verminderde groei, een blauwgroene verkleuring van jong blad en rood- tot geelverkleuring van oudere bladeren. Naarmate de infectie vordert, verliezen planten hun groeikracht, produceren ze minder uitlopers en krijgen ze een zwakkere bladstand. In warme perioden kunnen planten overdag verwelken en ’s nachts gedeeltelijk herstellen, tot ze uiteindelijk volledig instorten.
Het meest kenmerkende symptoom bevindt zich ondergronds: aangetaste wortels verliezen hun fijne zijwortels, waardoor ze een typisch “rattenstaart” uiterlijk krijgen. Bij het in de lengte doorsnijden van de hoofdwortels wordt de roodbruine verkleuring van de stele (wortelkern) zichtbaar, het diagnostische teken van roodwortelrot. Naarmate de ziekte voortschrijdt, rot het wortelweefsel verder weg en sterven de wortels af.
Phytophthora fragariae is een persistent bodemorganisme dat jarenlang kan overleven, zelfs in de afwezigheid van aardbeien. De schimmel overwintert vooral als oösporen, dikke ruststructuren die in de bodem of in geïnfecteerde wortelresten aanwezig blijven.
In het voorjaar, bij koel en nat weer, kiemen deze rustsporen en vormen ze zoösporen – beweeglijke sporen die zich via vrij water in de bodem voortbewegen. Deze zoösporen worden chemisch aangetrokken door jonge worteltoppen, waar ze binnendringen en de infectie beginnen. Vanuit de geïnfecteerde wortels worden opnieuw oösporen gevormd, die vrijkomen wanneer wortels afsterven en zo de infectiecyclus in stand houden.
Phytophthora fragariae kan met zijn sporen 15 jaar in de grond overleven.
De ziekte verspreidt zich makkelijk via waterafstroming, verplaatst grond, besmet plantmateriaal en machines of schoeisel die met geïnfecteerde bodem in contact komen.
Impact op de teelt
Roodwortelrot kan een aanzienlijke impact hebben op zowel de plantenstand als de opbrengst. Door het wegvallen van het wortelvolume vermindert de water- en nutriëntenopname drastisch, waardoor planten uiteindelijk weinig tot geen vruchten produceren. In ernstige gevallen vallen grote delen van het perceel uit, vooral in lage of slecht gedraineerde zones. De ziekte kan zich jaar na jaar opbouwen omdat de schimmel bijzonder hardnekkig in de bodem aanwezig blijft.
Aangetaste percelen vragen daarom een doordachte aanpak op lange termijn, inclusief teeltrotatie, verbeterde drainage, hygiënemaatregelen en het gebruik van gezond uitgangsmateriaal.