Archips podana, Adoxophyes orana, Pandemis heparana, Spilonota ocellana
Bladroller, appel, peer
Bladrollers zijn rupsen van verschillende motten binnen de familie Tortricidae. Ze komen veelvuldig voor in appel‑ en peerteelten en staan bekend om hun typische gedrag: bladeren oprollen en samenweven tot een schuilplaats. De larven voeden zich vanuit deze schuilrollen aan bladeren, bloemclusters en jonge vruchtjes, met economische schade tot gevolg.
Wat is een bladroller?
Bladrollers omvatten meerdere soorten (o.a. Grote bladroller (Archips podana), Vruchtbladroller (Adoxophyes orana), Leverkleurige bladroller (Pandemis heparana), Rode knopbladroller (Spilonota ocellana)) die qua gedrag en schade sterk op elkaar lijken.
De rupsen zijn meestal groen van kleur, slank, zeer beweeglijk en laten zich bij verstoring vaak aan een zijdraad vallen. De volwassen motten variëren per soort, maar zijn doorgaans beige-bruin ‑ tot bruin‑gekleurd met kenmerkende banden of vlekken op de vleugels.
Bladrollers danken hun naam aan hun gewoonte om bladeren op te rollen en met spinsel samen te hechten als bescherming tegen weersomstandigheden en natuurlijke vijanden.
Ziektebeeld (symptomen) in appel en peer
- Opgerolde of samengesponnen bladeren : bladeren worden door spinseldraden naar elkaar toegetrokken en vastgezet. Deze bladrol vormt de schuil- en eetplaats van de larve.
- Vraat aan bladeren : jonge larven veroorzaken typische venstervraat of kleine hapjes uit het blad. Oudere larven eten grotere stukken weg binnen de bladrol, waardoor bladeren zichtbaar beschadigd en vervormd zijn.
- Schade aan bloemclusters en jonge scheuten : rupsen kunnen zich in bloemknoppen en trossen nestelen. Dit leidt tot:
- beschadiging van bloemonderdelen,
- aborteren van bloemen,
- onregelmatige groei van scheuten door vraat in groeipunten.
- Vruchtschade : larven die bladeren aan de vrucht hechten, vreten aan de schil. Dit veroorzaakt:
- kurkige littekens,
- oppervlakkige deukjes of ruwschil,
- blijvende cosmetische schade die vruchten niet-verkoopbaar maakt voor de versmarkt.
Levenscyclus
De levenscyclus verschilt licht per soort, maar volgt een gelijkend patroon.
- Overwintering : bladrollers overwinteren als: jonge larve onder de schors of in andere beschutte plekken.
- Voorjaarsactiviteit : jonge larven kruipen direct naar jonge knoppen, bladeren en bloemclusters. Dit vroege stadium veroorzaakt de grootste economische schade.
- Larvale ontwikkeling en verpopping : larven doorlopen verschillende stadia waarbij ze actief bladeren oprollen en zich voeden. Verpopping gebeurt binnen de opgerolde bladeren.
- Vlinderactiviteit en nieuwe eiafzet : er zijn soorten met één generatie en soorten met twee generaties per jaar. In de zomer vliegt de volwassen generatie uit en verschijnen nieuwe eipakketten, die eventueel later in het seizoen of pas na overwintering uitkomen.
Impact op de appel- en peerteelt
- Opbrengstverlies : vroege schade aan bloemtrossen veroorzaakt minder vruchtzetting. Bloemen kunnen voortijdig afvallen of geen gezonde vrucht meer vormen.
- Aantasting van vruchtkwaliteit : schilbeschadiging door larvale vraat resulteert in littekens en kurkplekken die blijvend zichtbaar zijn. Vruchten verliezen hun commerciële waarde.