Aphelenchoides fragariae
Aardbeien
Bladaaltjes zijn microscopisch kleine rondwormen die boven‑grondse plantendelen aantasten, zoals bladeren, knoppen en groeipunten. In aardbei is vooral het aardbeibladaaltje (Aphelenchoides fragariae) van belang. Deze aaltjes bewegen zich via vochtfilms op het blad en kunnen zich daardoor snel verspreiden binnen een gewas — vooral bij nat weer, dauw of overhead‑beregening.
Ze komen wereldwijd voor, hebben een zeer breed waardplantenbereik en kunnen in aardbei zowel kwaliteitsverlies als opbrengstderving veroorzaken.
Ziektebeeld: zo herken je bladaaltjes in aardbei
- Hoekige bladvlekken : op het blad verschijnen hoekige, waterige tot bruinzwarte necrotische plekken, scherp begrensd door de nerven. Dit typische interveinale patroon is een van de duidelijkste symptomen.
- Misvorming van jonge bladeren : bladeren kunnen krullen, sikkelvormig vervormen, kleiner blijven en een ongelijk bladoppervlak vertonen.
- Dwerggroei (kortblijvende planten) : aangetaste planten blijven lager, compacter en minder vitaal. De groei stagneert doordat de aaltjes de jonge weefsels in groeipunten en knoppen aantasten, waardoor cellen afsterven en scheutontwikkeling beperkt blijft. Dit leidt tot vertraagde ontwikkeling, minder bladoppervlak en een algemene afname van groeikracht.
- Niet‑uitlopen van knoppen : bladaaltjes kunnen zich ophopen in bloem‑ en bladknoppen. Hierdoor openen knoppen zich soms niet, sterven ze vroegtijdig af of blijft de plant steken in een “gesloten” stadium.
Sommige planten vertonen alleen korte bladstelen of misvormde, nauwelijks ontwikkelde bladpluimen.
- Minder bloei en misvormde bloemen : schade aan knoppen zorgt voor minder bloemtrossen, misvormde bloemen en een lagere vruchtzetting.
- Pleksgewijze aantasting in het perceel
De aantasting start vaak in kleine haarden. Verspreiding gebeurt vooral wanneer het gewas lang vochtig blijft.
- Vergelijkbare symptomen : de vlekken kunnen lijken op bacterie‑ of schimmelziekten. Diagnose gebeurt daarom best via laboratoriumonderzoek.
Levenscyclus en verspreiding
Binnenkomst in de plant : bladaaltjes dringen bladeren binnen via de huidmondjes of door directe penetratie van de epidermis. Ze voeden zich in het bladweefsel en veroorzaken celafsterving.
Snelle generaties bij gematigde temperaturen doorlopen ze een volledige levenscyclus in 10 à 12 dagen, waardoor populaties bij vochtige omstandigheden zeer snel kunnen exploderen.
Overleving: ze kunnen overwinteren in knoppen, groeipunten en droog plantenweefsel. Bij vocht worden ze weer actief.
Verspreiding
Aaltjes verspreiden zich via:
- waterfilms op blad (regen, beregening, dauw)
- bladoverlapping van plant naar plant
- werkzaamheden in een nat gewas
- besmet plantgoed (belangrijkste route bij introductie op een nieuw perceel)
Impact op de aardbeienteelt
- Lagere productie: door misvorming van blad en knoppen neemt de bloei en vruchtzetting af. De totale opbrengst per plant daalt.
- Kwaliteitsverlies : aantasting leidt tot kleinere, ongelijkmatige planten, minder uniforme groei en soms tot uitval van kroonknoppen.
- Langdurige aanwezigheid : omdat bladaaltjes kunnen overwinteren in knoppen en plantresten, kunnen haarden meerdere seizoenen terugkeren.
- Risico via plantgoed : in commercieel plantmateriaal kan de plaag zich onopgemerkt verspreiden, waardoor besmetting in professionele aardbei‑ketens een belangrijk aandachtspunt is.